Het is ondertussen een traditie om de eindejaarsperiode door te brengen met dezelfde groep vrienden. Ditmaal werd er een accommodatie in Canadese stijl gevonden in een bos in Drenthe. Vlak voor het vertrek schoot me te binnen dat we in de regio zouden vertoeven waar Van Gogh naartoe was getrokken na de breuk met Sien in Den Haag. Eenmaal goed en wel geïnstalleerd in de houten chalet viel mijn oog op Google Maps op Westerbork.
Mijn lezingen over mijn eerste boek De Dwarsligger starten met een verwijzing naar Mulisch’ Ontdekking van de hemel, als de kus die op mijn zestiende leven gaf aan mijn schrijverschap. Daarin is een hoofdrol weggelegd voor Kamp Westerbork.
Het doorgangskamp van waaruit meer dan 100.000 mensen tijdens WOII naar vernietigingskampen werden getransporteerd, bevindt zich vandaag in een stralingsvrij natuurgebied, met in de wijdere omgeving moderne concentratiekampen voor dieren. Stralingsvrij, omdat op het kampterrein sinds 1970 radiotelescopen staan voor ruimteonderzoek.
Zwart-witbeelden op een groot scherm bij een gerestaureerde wagon tonen de banaliteit van het kwaad middels een inkomend transport, op exact de locatie waar de film in 1944 werd opgenomen. De rust, kalmte en orde waarmee vluchtelingen uitstappen uit de beestenwagons, geholpen door bewakers, en hun ondergang tegemoet treden, hakt erin. Het maakt spontaan associaties los met hedendaagse bezorgdheden omtrent gewenning van jongeren aan blootstelling aan buitensporig geweld, het wegkijken van Europa van genocides wereldwijd, toenemende onverdraagzaamheid, de wrede omgang met dieren, rellen op nieuwjaarsnacht, verval dat scheuren trekt in alle pijlers van de samenleving, van justitie, asielbeleid en gevangeniswezen, tot onderwijs, gezondheidszorg, sociale zekerheid en milieubeleid.
De stevig gemetselde welvaart van deze turfstreek vergeleken met de tijd van de plaggenhutten waarin Van Gogh rondliep is exponentieel van aard. Alleen lijkt de armoede niet uitgewist, maar slechts verschoven, naar de randen rond grootsteden, bijvoorbeeld.
Als er een kantelpunt bestaat voor het Amazonewoud, waarna het door ontbossing onomkeerbaar verandert in een savanne, zou er dan ook één zijn waar onze maatschappij op afstevent?
In het ‘Van Gogh Huis’ staat de tijd stil. Mijn gedachten komen tot rust. Ik geniet van de persoonlijke en deskundige benadering. De kamer waar Vincent logeerde, ziet er nog net zo uit als in 1883. Dit museum stond al vanaf het begin op mijn wenslijstje, maar een bezoek is er nooit eerder van gekomen. Ik gaf bij het binnengaan een exemplaar af van Sien van Gogh en werd op het eind getrakteerd op thee en overheerlijk gebak.
De combinatie Westerbork & Van Gogh & de doorgewinterde warme gehechtheid van de 'framily' maakt voor mij het plaatje compleet. 2025 kon niet beter worden afgesloten.
Wat Sien van Gogh betreft, belooft 2026 trouwens zo mogelijk nog vruchtbaarder en verrijkender te worden dan de afgelopen vijf jaren al het geval was. Meer hierover in een volgend bericht!
Reactie plaatsen
Reacties